De neurodiverse werkplek

Breinverschillen op de werkvloer

Diversiteit op de werkvloer draaide vroeger vooral om zichtbare verschillen zoals gender, leeftijd of etniciteit. Nu komt er ook ruimte voor een minder zichtbare diversiteit: die van het brein. ‘Neurodiversiteit’ staat voor alle manieren waarop een individueel brein anders is dan gemiddeld. Denk hierbij aan hersenvariaties als ADHD, autisme, dyslexie, dyscalculie, hoogsensitiviteit, hoogbegaafdheid en meer. Neurodiversiteit gaat ervan uit dat dit natuurlijke, waardevolle variaties zijn. De manier waarop mensen denken, voelen en waarnemen verschilt, net zoals fysieke kenmerken als oogkleur of lengte.

Volgens neurodiversiteit-expert Saskia Schepers bestaat circa 20% van de bevolking uit neurodivergente mensen. Ongeveer 1 op de 5 collega’s werkt dus met een uniek brein. Organisaties die het potentieel hiervan benutten, vergroten hun innovatiekracht, wendbaarheid en inclusiviteit. Want neurodivergente werknemers kunnen uitdagingen hebben rondom prikkelverwerking, sociale interactie of structuur; zij brengen tegelijk vaak unieke talenten met zich mee. Van hyperfocus, een sterke gedetailleerdheid en analytisch talent tot een grote creativiteit.

Randvoorwaarden

Er zijn ook randvoorwaarden. Neurodiversiteit op de werkvloer vraagt om aandacht voor:

• Bewustwording en een open cultuur 
  Het is goed als leidinggevenden en HR kennis hebben van neurodiversiteit. Nog belangrijker is het dat zij open staan voor gesprekken hierover. Bied neurodivergente medewerkers psychologische veiligheid, zodat zij kunnen aangeven wat zij nodig hebben.  
  
  
• Structuur en heldere communicatie
  Neurodivergente collega’s gedijen bij voorspelbaarheid, duidelijke instructies en visuele ondersteuning. Helpend zijn: checklists, visuele planningen, heldere verwachtingen en een buddy- of mentorsysteem.
  
  
• Flexibele werkvormen en activiteitgericht werken
  Werkprocessen en werkplekken moeten flexibel genoeg zijn om aan te sluiten bij individuele behoeftes. Activiteitgericht werken speelt hierop in: medewerkers krijgen keuzevrijheid. Er is ruimte voor concentratie, bellen, vergaderen, ontmoeten. Kortom voor rust én voor reuring.

Zones

Fel licht, hard geluid of steeds langslopende collega’s kunnen iedereen afleiden. Ben je neurodivergent, dan ligt dit extra gevoelig. Een goede inrichting kan helpen om overprikkeling te voorkomen, bijvoorbeeld met akoestisch gedempte cabines, verstelbaar licht en rustige kleuren. Tegelijk kunnen de behoeftes binnen één werkdag verschillen. Bied medewerkers daarom de ruimte om ieder moment van de dag te kiezen voor een werkplek die bij hen past. Door slim gebruik te maken van verschillende zones – van concentratieplekken tot break-out zones of sociale hubs.

Akoestiek

Een prettige akoestiek zorgt ervoor dat medewerkers, zeker neurodivergente collega’s, effectiever kunnen werken en zich vitaler voelen. Een goed akoestisch comfort begint bij de indeling en inrichting van een ruimte. In elke ruimte kan geluid geabsorbeerd, afgeschermd, verzwakt of gemaskeerd worden. Zo passen we in een open ruimte akoestische barrières toe, denk aan geluidsabsorberende wandpanelen of meubilair in verschillende hoogtes. Ook beperken we cognitieve vermoeidheid met onze space-in-space collecties: vrijstaande werkplekken in de vorm van akoestische boxen, voor extra focus en privacy binnen een open ruimte.

Ergonomie en flexibiliteit

Beweging en flexibiliteit is goed voor iedereen – ook voor neurodivergente medewerkers. Veel mensen zitten te vaak en te lang. Een belangrijk ergonomisch advies is dan ook: zorg ervoor dat medewerkers afwisselend kunnen zitten en staan tijdens hun werkdag. Denk aan verstelbare bureaus, mobiele wanden of zit/sta opties. Ergonomische bureaustoelen ondersteunen dit. Beweging over de dag heen stimuleer je met diverse zones (zie ook punt 1), die medewerkers flexibel kunnen gebruiken. Afhankelijk van wat zij op dat moment willen doen en bereiken.

Nudging

Met subtiele toevoegingen aan de werkomgeving kun je onbewust bepaald gedrag stimuleren. Denk aan bordjes bij de lift die stimuleren om de trap te nemen, of looplijnen naar concentratiezones. Dit noemen we ‘nudges’. Kies voor neurodivergente medewerkers voor expliciete en concrete formuleringen, vermijd auditieve of visuele overprikkeling en zorg voor een duidelijke structuur en voorspelbaarheid in hoe je de nudges aanbiedt.

Biophilic design

Biophilic design staat voor het integreren van natuurlijke elementen in (werk)omgevingen, waardoor de gezondheid en productiviteit van mensen verbeteren. Groen, daglicht en natuurlijke materialen kunnen neurodivergente personen helpen om sensorische overprikkeling te voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan carpetten met bladeren erop, of zachte aardetinten op de muur en in het meubilair. Wetenschappelijk is bewezen dat dit de hartslag en bloedsomloop rustig maakt.